સ્ત્રી સંવેદના…
***
મિત્રો, તાજેતરમાં મહુવા ખાતે યોજાયેલ ‘અસ્મિતાપર્વ : ૧૫ ’માં ” સ્ત્રી સંવેદના” વિષે, મારી પ્રિય લેખિકા શ્રીમતિ કાજલબેન ઓઝા વૈદ્યનું હ્રદય સ્પર્શી વક્તવ્ય આપે પણ ”આસ્થા” ચેનલ પર જોયું / સાંભળ્યું હશે.. તેમ છતાં, જે વાંચક મિત્રો આ લ્હાવો ના લઈ શક્યા હોય એમના માટે આજે સમન્વય પર માણી શકે એ હેતુ, ઉપરાંત આ વક્તવ્ય મનને એક્દમ સ્પર્શી ગયું, તેથી અહીં પ્રસ્તુત કરી રહી છું..!
“ગુરુબ્રમ્હા” થી “પરફેક્ટ હસબંડ” સુધીનાં અનેક સુપેરહીટ નાટકો, દુરદર્શન પર ૧૬૦૦ એપિસોડ વાળી વિક્રમજનક ” એક ડાળના પંખી” સહીત અનેક ગુજરાતી-હિન્દી સીરીઅલ તથા આશરે ૪૫ થી વધુ પુસ્તકોના લેખિકા કાજલજીએ
“ઘાત” અને “દિવાનગી” જેવી ફિલ્મો ના સંવાદો પણ લખ્યા છે.
આમ રંગભૂમિ, ટેલીવિઝન, ફિલ્મ અને સાહિત્ય ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર પ્રદાન કર્યું છે.
પ્રસ્તુત વક્તવ્યમાં, કાજલજીનો એક એક શબ્દ, હૈયાના તારને ઝણઝણાવી જાય છે..!!!
વક્તવ્ય દરમ્યાન શ્રી મોરારી બાપુ તથા શ્રોતાગણ પણ એમના શબ્દોને સમર્થન આપતાં નજર આવે છે ..! દરેક સ્ત્રીના મનની વાત , એક સ્ત્રીના”સ્ત્રીત્વ”ની ઓળખ, કાજલજીએ સુંદર રીતે રજુ કરી છે …!! આ વક્તવ્ય ફક્ત સ્ત્રીઓ જ નહીં, પરંતુ પુરુષવર્ગ પણ એમનો અમુલ્ય સમય ફાળવી, સાંભળે એવી નમ્ર વિનંતી.. આ આજના દિવસની જરુરિયાત છે કે, પુરુષો પણ સ્ત્રી સંવેદનાને સમજી સહકાર આપે..!! સાથે જ દરેક સ્ત્રીઓએ હિંમત અને પ્રેરણા મેળવવી જરુરી છે.. !
મારી અતિપ્રિય બુક ”કૃષ્ણાયન” માં શ્રીકૃષ્ણ ભગવાનનો એક માનવ તરીકે પરિચય આપી, એમના જીવનમાં આવેલી ત્રણ સ્ત્રીઓની સંવેદનાની અનુભૂતિ, જ્યારે શ્રીકૃષ્ણને પરમતત્વમાં ભળી જવાની વેળાએ થાય છે, તેને જે રીતે શબ્દોમાં કંડારી છે, એ અને બીજી અનેક નવલકથાઓ – ટુંકી વાર્તાઓમાં સ્ત્રીસંવેદનોને બખુબી આલેખ્યા છે, એવી લેખિકા-કાજલજી માટે ખરેખર ગૌરવની અનુભૂતિ થાય છે ..!! એમના આ વક્તવ્યને તથા એમને નવાજવા મને શબ્દો જ નથી મળતા..!!
બસ .. આંખોના ખુણે અશ્રુ -બિંદુ ટપકી પડવાની કોશીશમાં જ છે ..!!
***
અદભુત..અવિસ્મરણિય..પ્રામાણિક..વક્તવ્ય..વર્ષો પહેલાં સરોજ પાઠકની વાર્તાઓ
‘ગુજરાતમિત્ર’માં વાંચેલી અને તેમને સાંભળેલા તે સહેજ યાદ આવી ગયું.કાજલ ઓઝા-વૈદ્યની
નવલકથાઓ તો ગમતી જ, પણ આજે તેમને સાંભળીને તો ક્રુતક્રુત્ય થઈ ગયો..
શત શત સલામ..
નવીન બેન્કર
હ્યુસ્ટન,યુ.એસ.એ.
૯ એપ્રિલ ૨૦૧૨
એક તરફ અવિદ્યા ,અસ્મિતા (અનુભવ તથા તે માટે ના સાધન માં ઐક્ય ભાવ), રાગ, દ્વેષ તથા અભિનિવેશ (મૃત્યુ નો ભય) જેવા પંચ ક્લેશ થી મુક્ત હોય અસંગ અને અભેદ – જેને સ્ત્રી-પુરુષ નું પણ ભેદ જ્ઞાન ન હોય ત્યારે બીજી તરફ…
આપણે બધાં જ બળ્યા કરીએ છીએ…
ઝીણું ઝીણું
અગરબત્તી જેવું નહીં
સિગરેટ જેવું – લીલાં લાકડાંની ચિતા જેવું,
આપણા ધુમાડા
કોઈએ ‘એક્સેલ’કરેલા –
પણ નુકશાન બીજાને કરે એવા !
‘પેસિવ સ્મોકિંગ’ કરાવતા, સતત. .
પેટ્રોલમાં કેરોસીન મેળવીને ચલાવાતી
રિક્ષામાંથી નીકળતા ‘સ્મોક’ જેવા.
બધા મળીને ‘ઓક્યા’ કરીએ છીએ
કાર્બન ડાયોક્સાઈડ, સતત ! .
એકબીજાને તાકીને ‘એક્સલ’કરીએ છીએ,
અને
ઘર – ગલી – ગામ – શહેરમાં
કાળા- ધોળા – કાબરચીતરા…
ધૂમ –ધૂમ ધુમાડાનાં વાદળો,
પાછાં વાતો ‘સન-સેટ’ની કરીએ છીએ !
મરીન ડ્રાઈવ પર બેસીને
આપણે સૌ
‘ક્લિન અને ગ્રીન’ના પાટિયા નીચે… બરાબર ! .
ચણા ‘ચોર’ ગરમનાં ખાલી પડીકાં, સિગરેટનાં ઠૂંઠાં,
ચોકલેટના રેપર અને કોલાકોલાનાં ટીન.
“જરા આઉટિંગ – સાંજનું… બીજું શું ?” .
વળી પાછા
કારના ધુમાડા
“અમે શું કરીએ ?
પેટ્રોલ જ ખરાબ આવે છે !” .
રાત્રે ‘જસ્ટ ડેસર્ટ’
કે
‘શામિયાના’માં
કોફીના ટેબલ પર
સુડો વાતો સાથે
પોલિટિક્સ, ફિલ્મ અને
બ્રાન્ડ ઈક્વિટીની ચર્ચાઓ સાથે,
ફરી – ધુમાડા…
‘નાઈટ ઈઝ સ્ટીલ યંગ’ના
ચવાઈ ગયેલા ચ્યુઈંગમ જેવા
ચીકણા શબ્દો સાથે
વળી એકબીજા સામે ‘એક્સલ’
કોઈની બૈરીની – કોઈના ધણી સામે
ગૂંચવાતી નજરના ગોટેગોટા
બિઝનેસની વાતો સાથે –
બાટલીમાં ગૂંગળાતા ધુમાડા
ને ઉપરથી બૂચ !
આમ ક્યાં સુધી
ગોટામાં જીવવું છે આપણે ?
આપણી અંદર ગોટમોટ થઈને…
..સામાને ગૂંગળાવીને ?
ગઈ કાલ સુધીની તમામ ભૂલોને ઓળખી લઈને આજથી જ તમારા જીવનમાંથી એ ભૂલોની બાદબાકી કરશો તો જ તમને એક આદર્શ સબંધ મળશે.આવી સ્વ ચંદ્રકાંત બક્ષી પછી કદાચ તેજાબમા કલમ બોળી લખનાર પહેલી છોકરી છે
જ્યારથી એ જણ કશાકની શોધમાં છે,
ત્યારથી આખું જગત વિરોધમાં છે.
યુવાનીની ચેતના લઈને ચાલવાનો અને લોકપ્રિયતાની
મશાલ હાથમાં પકડવાનો આ શ્રાપ છે. :
આમ જુઓ તો ડાહ્યા ડમરા, આમ જુઓ તો જિદ્દી
સૌ પીવે છે અદ્ધરથી, અમે જિંદગી મોઢે માંડી પીધી.
પ્રતિભા પરિચય માટે એમનો પરિચય બનાવી દો તો?
આભાર દાદા.. કોશીશ કરૂ છું..!
બહેના …આપનો ઘણો જ આભાર …
khub saras gr8888
સુંદર
કાજલ બહેને અવનવું કહ્યું તો છે જ. તેમની અમુક વાતો મને કઠે છે. વિસ્તારથી કહેવું શક્ય નથી. પણ મારો પ્રતિભાવ નીચે પ્રમાણે છે.
સ્ત્રી હોવું કે પુરુષ હોવું એ એક બનાવ છે. બન્ને ને લગભગ સરખું જ મગજ છે. જો ફેર હોય તો, બંને ના મગજમાં કેટલો ફેર છે તે તેઓ બંને ધારે તો સમજી શકે છે.
બંને પોત પોતાની રીતે પોતાની શક્તિઓને મુલવી શકે છે. સ્ત્રી પગભર થવા ધારે તો થઈ શકે છે. અને થઈ છે. પરાપૂર્વ થી થઈ છે. અને થાય છે. વર્ષો પહેલાં ગણિકાકાને વ્યવસાય ગણવામાં આવતો હતો. તેમાં સુધારો કરી શકાય તેમ હતો. તેમાં રહેલી ખામીઓ દૂર કરી શકાય તેમ હતી. ગણિકાની પ્રણાલીમાં સ્ત્રીનું પગભર વધુ આસાન હતું. પણ એ વાત આપણે જવા દો,
જેમ સમાજના કેટલાક અંગોને તેમની ઈચ્છા અનુસાર પગભર કે વિકસિત થવા દેવામાં આવતા નથી, અથવા તો તેઓ આ બાબતમાં ઉણા નીવડે છે તેવું સ્ત્રી વિષે પણ હોઈ શકે. પણ આ બધું સામાજીક સ્થિતિનો એક ભાગ છે અને બધું બદલી શકાય છે. સબળો નબળાને દબાવવાની કોશિસ કરે છે, દબાવ્યા જ કરે અને નબળો તેમાંથી નિકળવાની કોશિસ કરે છે અને લાંબે ગાળે કે ટૂંકે ગાળે સફળ થાય છે પણ ખરા.
સ્ત્રી એ સ્ત્રીની દુશ્મન છે અને સમાજે બનાવેલી પરિસ્થિતિની આ વાત નીપજ છે એવી માનસિકતામાંથી સ્ત્રીઓ બહાર નિકળી શકે એમ છે. તેમજ સ્ત્રીઓ પોતાની આ પ્રકારની પીડાના મૂળમાં, પુરુષસમાજ કે સમાજ છે એમ માની તેમને વાંકમાં લે, એ બરાબર નથી. એમાં સમાજનો કે પુરુષનો વાંક દેખવો ન જોઇએ.
વાસ્તવમાં સ્ત્રી માનસિક રીતે સ્વપ્રત્યે વધુ સંવેદન શીલ છે. જો તે સ્વ પ્રત્યે માનસિક રીતે સંવેદન શીલ બનવાને બદલે બૌધિક રીતે સંવેદન શીલ બને તો ઠીક રહે. બૌધિકરીતે વિચાર કરવમાં તેને કોઈ રોકે છે તેવી માનસિકતામાંથી સ્ત્રી નિકળી શકે છે.
સામાન્યરીતે દરેક વ્યક્તિ પછી તે પુરુષ હોય કે સ્ત્રી હોય તેને સમાજમાં કે તેના એક હિસ્સમાં પ્રમાણિત બનવાની આકાંક્ષા હોય છે. સ્ત્રી માં પણ તે હોય છે. પણ જો દોઢલાખ વર્ષની ઉત્ક્રાંતિના પ્રવાહને અંતે જે “સ્ત્રીત્વ”ધરાવતા માનવ સજીવો જેઓ માનવ સમાજમાં ૫૦ટકા હિસ્સો ધરાવે છે અને સમાજના દરેક અંગોમાં સર્વ વ્યાપક છે, તેઓ પોતાને, “પુરુષત્વ”ધરાવતા માનવ સજીવોથી દબાયેલા અને તે પણ વ્યુહરચના પૂર્વક દબાયેલા છે એમ સમજવા લાગે આવે તો તેમાં “સ્ત્રીત્વ” ધરાવતા માનવ સજીવોએ સમજી જવું જોઇએ કે ક્યાંક ઈશ્વરીય સંરચના સમજવામાં દાળમાં કોળું જાયછે!!!
કાં તો ઈશ્વરની રચના સમજવામાં આપણે અધૂરા નીવડ્યા છીએ અથવા બીજાને દોષ દેવાને બદલે જાગ્યા ત્યાંથી સવાર એમ સમજી આત્મમંથન કરી નવો રાહ પકડીએ.
Please do not read anything between the lines. This has not been written to condemn the article. I do appreciate the braveness of the writer.
shirish dave
ધન્ય ધન્ય થઇ ગયો..બહેન આપે કાજલબહેન નાં આ અદ્ભુત વક્તવ્યને મારા જેવા દુર બેઠેલા અદના સાહિત્ય રસિકને આંગળીના ટેરવે મૂકી આપીને એક પુણ્યનું કામ કર્યું છે એવું લખીશ તો વધુ પડતું નહિ જ કહેવાય.. આપે સાચું જ લખ્યું છે કે હૃદય દ્રવી જાય છે અને આંખોના છેડે આંસુ થીજી જાય છે… અદ્ભુત અદ્ભુત..
આશા રાખું છું કે આપના ઘરવાળા એવું નહિ જ પુછતા હોય કે ” ચેતુ તારો બ્લોગ કોઈ વાંચે છે કે એમજ….”
આજે રાત્રે મારી પત્ની સાથે આખું વક્તવ્ય ફરીથી સાંભળીશ…આતો સાથે માણવાની ચીજ છે…ફરી ફરીને આભાર…
વિષદ સ્ત્રી સંવેદના ને ખુબ જ સ્પષ્ટ સમજ પૂર્વક કાજલ બહેને વ્યક્ત કરી ..અંતરના ગુણો ની ખીલવણી માં સહુએ યોગ્ય વાતાવરણ તૈયાર કરવું જોઈએ ….ચેતુબેન..આપનો ખુબ ખુબ આભાર આપે આ વિડીઓ રજુ કરી.. અસ્મિતા ભલે અધ્યાત્મ સ્તરે પાંચ કલેશમાં એક કલેશ કહેવાય પણ સાંસ્કૃતિક સ્તર પર સ્વીકાર્ય છે ..પ્રસ્શ્ય છે …કોઈ જ્યારે બિચારી બિચારી કે બિચારો બીચાડો કહ્યા કરે પ્રત્યેક વાતે ત્યારે જે …અપમાનિતતા અને લાગણી દુભાય તેવી ક્યારેય નથી દુભાતી ..આ સ્ત્રી કે પુરુષ યા મનુષ્યતા નું અપમાન છે ..ચૈતન્ય ની નીદા છે આવી વ્યક્તિને સમજ આપવી જોઈએ કે તે શું કહે છે..કોઈ બીચાડો, બાપડો, દિન, હીન નથી ..તેમાં ચૈતન્યપ્રભુ છે તેને આ ગાળ સંભળાય છે ..અપમાન છે ..અરે કોઈ સારું કામ કરે તો પણ તેવા સેમ્પલો કહી ઉઠે ..બીચાડો જો ને …? ખુબ જ અદ્ભુત સ્ત્રી પ્રતિભા છે કાજલ ઓઝા વૈદ્ય..તેમને અંતરના પ્રણામ !
ખુબ સરસ આભાર આપનો અને કાજલબેન નો
ચેતુબેન આપનો આભાર….કાજલ ઓઝાએ મને ઘણી પ્રેરણા આપી…મારાં અહોભાગ્ય..કે મને એમનો વિડિઓ સાંભળવા મળ્યો…આ પ્રોગ્રામ મહુવામાં થયો..મોરારીબાપુના ગામમાં એજ મારી પણ માતૃભૂમી છે….
સપના
કાજલબેન તમારી લખેલ નવલકથા ” સ્ત્રીની સવેદના” સાંભળી ઘણોજ આનદ આવ્યો,લખાણમાં ઘણીજ જગ્યાએ તમે તાક્યું છે કે સ્ત્રીને એકત્ર થવાદેવામાં આવતી નથી, કે થતી નથી એ તદ્દન સત્ય છે.પરંતુ જો પોતે સ્ત્રી ધારે એ કરી શકે છે, જો એનો અંતરનો અવાજ શાભલે તો, એને કોયના સર્ટીફીકેટની જરૂરત નથી. અને બીજું તમે મહત્વની બાબત આર્થીક રીતે સ્વતંત્ર, એનામાં જે કુદરત આપેલી શક્તિ છે એ પુરુષને સમોવડિયા થવાનું એ તો વર્તમાનમાં દેખાયજ છે. આજે શહેરની ઘણી પ્રબળ સ્ત્રીઓ એક થાય તો, સમાજને બદલી શકાય છે. હું તો મારા પોતાનાથીજ શરૂઆત કરવા માગું છુ.કારણકે સ્ત્રીનો પહેલો દુશ્મન એના વિચાર,બીજો એને પોતાનો ડર, સમાજનું બંધારણ માંરીઠોકી બેસાડેલું. જે સમાજને હું આટલું બધું માન આપું છુ, એનો સાથ આપું છુ એજ મને ન સ્વીકારે તો હું પોતેજ મૂરખ છુ, હું બધુજ કરી શકું છુ જેમકે પુરુષ, એવી પ્રબળ સમજ